ระวัง! ใช้ผิด อาจถึงชีวิต สิ่งสำคัญที่ควรรู้และสัดส่วนของ CBD & THC

Last updated: Aug 7, 2019  |  บทความ

วันที่ 2 กรกฎาคม 2562 -10:00 น.

"Exclusive"
หมายเหตุ : เผยแพร่ครั้งแรกเป็นภาษาไทยเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2562 โดย Cannhealth
เขียน/แปล: สิริญา มิตรศรัทธา/Siriya Mitsattha
เรียบเรียง : อภินันท์ อุ่นทินกร: /Apinan Untinkorn


วูบ ปวดหัว สลบ หัวใจเต้นเร็ว อาเจียน - หามส่งโรงพยาบาล! นี่คือสิ่งที่เรารับรู้ได้จากข่าวที่ผ่านมา โดยมีการใช้กัญชาอย่างผิดๆ เพื่อรักษากันเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งการใช้แบบผิดวิธีนี้ก่อให้เกิดผลเสียต่อร่างกายและอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ สิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับการรักษาโดยใช้กัญชาเพื่อการแพทย์คือ สารประกอบที่มีอยู่ในกัญชาต้องมีปริมาณที่เหมาะสมกับอาการและสภาพร่างกายของผู้ป่วย รวมไปถึงปัจจัยหลายๆ อย่างที่ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ดังนั้นการใช้กัญชาเพื่อการแพทย์ คือ Personalized Medicine หรือยาเฉพาะบุคคลที่ต้องถูกออกแบบพิเศษมาโดยเฉพาะ สำหรับความต้องการและความเหมาะสมส่วนบุคคล

วันนี้ทีมงาน Cannhealth จะพาทุกท่านมาทำความรู้จักกับสารประกอบในกัญชา เเละความสัมพันธ์ที่มีต่อสมอง สัดส่วนของสารประกอบในกัญชา รวมถึงปัจจัยต่างๆ ที่ทำให้การออกฤทธิ์ของกัญชาแตกต่างกันในแต่ละบุคคล



กัญชามีสารประกอบอยู่มากกว่า 400 ชนิดที่ถูกค้นพบ แต่สารประกอบหลักๆ ที่เป็นที่รู้จัก คือสาร THC หรือเตตราไฮโดรแคนนาบินอล และสาร CBD หรือแคนนาบิไดออล ทั้ง 2 เป็นสารประกอบชนิดแคนนาบินอยด์ ซึ่งเชื่อมต่อกับหน่วยรับแคนนาบินอยด์ที่มีอยู่ในร่างกายของเรา สารทั้ง 2 ตัวนี้มีโครงสร้างโมเลกุลที่เหมือนกันประกอบไป ด้วยคาร์บอน 21 อะตอม ไฮโดรเจน 30 อะตอมและออกซิเจน 2 อะตอม แต่มีโครงสร้างทางเคมีต่างกัน ซึ่งความต่างกันในเรื่องโครงสร้างทางเคมีทำให้มีคุณสมบัติที่ไม่เหมือนกัน แต่ทว่าโครงสร้างโมเลกุลที่เหมือนกันกลับทำให้ 2 สารนี้ทำงานร่วมกันและแทรกแซงการทำงานได้ดี




ระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์ (Endocannabinoid System) คือระบบในร่างกายมนุษย์ที่มีบทบาทในการควบคุมระบบเผาผลาญ ปรับสมดุล กระตุ้นความอยากอาหาร อารมณ์และความจำ ระบบนี้อยู่ที่ประสาทส่วนกลางและส่วนปลาย การควบคุมระบบนี้ขึ้นอยู่กับหน่วยรับแคนนาบินอยด์ CB1 และ CB2

ร่างกายจะสร้างสารแคนนาบินอยด์ขึ้นมาเองตามธรรมชาติ นั่นคือ Anandamide อนันดามมายด์ และ 2-Arachidonoylglycerol หรือ 2-AG  เมื่อสารแคนนาบินอยด์เหล่านี้ทำงานเป็นตัวกุญแจไปจับกับหน่วยรับแคนนาบินอยด์ที่ทำหน้าที่เหมือนรูกุญแจ (ตัวล็อก) ได้อย่างพอดิบพอดี ซึ่งจะกระตุ้นกลไกของระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์เพื่อรักษาสมดุล ระบบเผาผลาญ ควบคุมเรื่องอารมณ์หรือความจำ เป็นต้น




เมื่อสารประกอบในพืชกัญชาอย่าง THC และ CBD ก็เป็นสารชนิดแคนนาบินอยด์ เช่นกัน นั่นทำให้สาร THC และ CBD ทำงานคู่กับหน่วยรับแคนนาบินอยด์
ของร่างกายได้

หน่วยรับ CB1 ซึ่งมีอยู่ที่ส่วนสมองและอวัยวะอื่น  ตัวอย่างเช่น
- ฮิปโปแคมปัส (ส่วนความจำ)
- เบซัล แกงเกลีย (basal ganglia - ส่วนการเคลื่อนไหว)
- อมิกดาลา (ส่วนอารมณ์)
- สมองใหญ่ส่วนนอก (ส่วนการรับรู้)
- สมองกลีบหน้า (การวิเคราะห์ระดับสูง)
- ไฮโปธาลามัส (ความอยาก/ความต้องการพื้นฐาน)
- สมองน้อย (การทรงตัว)
- ม้าม
- เซลล์เม็ดเลือดขาว
- ระบบสืบพันธุ์

หน่วยรับ CB2 ซึ่งมีอยู่ที่
- ระบบภูมิคุ้มกัน
- ก้านสมอง
- ระบบทางเดินอาหาร
- เซลล์เม็ดเลือดขาว




ทั้งสาร THC และ CBD สามารถจับกับหน่วยรับ CB2 ได้โดยตรง ซึ่งสาร THC จับกับหน่วยรับ CB1 ได้ แต่สาร CBD ไม่สามารถจับกับหน่วยรับ CB1 ได้โดยตรง

หากสารทั้ง 2 ถูกใช้ร่วมกัน การที่มีสาร CBD อยู่นั้น จะทำให้เกิดการลบล้างพันธุ์เคมีระหว่างสาร THC และหน่วยรับ  CB1 พูดง่ายๆ ว่าสาร CBD จะเข้าไปแย่งที่ของสาร THC ที่หน่วยรับ CB1 ทำให้สาร THC ที่เป็นเหมือนกุญแจไม่สามารถเข้าไปจับกับรูกุญแจได้ เพราะเหตุนี้ทำให้หน่วยรับ CB1 ที่เหลือว่างจะจับกับสาร THC ลดน้อยลง ปรากฏการณ์นี้ทำให้สาร CBD แทรกแซงการทำงานของสาร THC ได้  นั่นหมายความว่าฤทธิ์เคลิบเคลิ้ม มึนเมาของสาร THC จะลดลงเพราะสาร THC ไม่ถูกจับกับหน่วยรับและไม่สามารถกระตุ้นฤทธิ์ของสาร THC ได้  ซึ่งนั่นก็หมายความว่าสาร CBD จะแทรกแซงการทำงานของสาร THC ที่มีคุณสมบัติการรักษาในหลายๆ เรื่อง

งานวิจัยยังพบอีกว่าคุณสมบัติการรักษาของสาร CBD จะยิ่งเพิ่มมากขึ้นหากมีสาร THC อยู่ด้วยและจะทำให้ฤทธิ์การรักษาอยู่นานขึ้น เพราะลำพังฤทธิ์การรักษาของสาร CBD จะเสื่อมลงภายในไม่กี่เดือน นี่เป็นเหตุผลสำคัญว่าทำไมการใช้กัญชาทางการแพทย์ในบางกรณีต้องมีส่วนผสมของทั้งสาร THC และ CBD ในปริมาณที่เหมาะสม เพราะการทำงานของทั้ง 2 สารเสริมกันโดยให้คุณมากกว่าโทษกับผู้ป่วย




หลังจากทำความเข้าใจการทำงานของสาร THC และสาร CBD ที่มีคุณสมบัติในการรักษาต่างกัน ซึ่งจะเห็นได้ถึงความสำคัญของการใช้สารทั้ง 2 ชนิดในการรักษาหากจำเป็น  สัดส่วนของสาร CBD:THC  จึงมีส่วนเกี่ยวข้องในการถูกออกแบบปริมาณของกัญชาให้เหมาะสมกับอาการที่รักษา อีกทั้งไม่มีสัดส่วนที่ดีที่สุดและตายตัว โดยในกัญชาแต่ละสายพันธุ์ก็จะมีสัดส่วนของ 2 สารนี้ที่ไม่เหมือนกันอีกด้วย

สัดส่วนของสาร CBD:THC ง่ายๆ ก็คือจำนวนสาร CBD ต่อจำนวนสาร THC ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งของกัญชาทางการแพทย์ เช่นน้ำมันหรือสูบ

หลักความเข้าใจคือ หากสัดส่วนของสาร THC ยิ่งมีมากเท่าใด ผลข้างเคียงอย่างอาการเคลิ้มเมาก็มีมากเท่านั้น ในทางกลับกันยิ่งสัดส่วนของสาร CBD มีมากเท่าใด อาการเคลิ้มเมาก็จะน้อย แต่ไม่ได้แปลว่ามันจะดีเสมอไป เพราะอาการบางโรคต้องอาศัยใช้คุณสมบัติการรักษาของสาร THC ดังนั้นแพทย์ผู้เชี่ยวชาญอาจต้องคำนวณให้ทั้ง 2 สารอยู่ในสัดส่วนที่พอดีและเหมาะสม เพื่อรักษาอาการหรือโรคนั้นๆ และทำให้เกิดผลข้างเคียงของอาการเคลิ้มเมาน้อยที่สุด




ปริมาณของกัญชาทางการแพทย์ต้องถูกแนะนำเป็นรายบุคคล เนื่องจากความแตกต่างทางเพศ อายุ ชีวเคมี ร่างกาย ระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์ ที่ขึ้นอยู่กับอาหารการกิน การออกกำลังกาย การนอน ความเครียด พันธุกรรม นอกจากปัจจัยภายในแล้ว ยังมีปัจจัยภายนอกอย่างประสบการณ์การใช้กัญชาที่แตกต่างกัน โดยแต่ละคนมีระดับการทนยาและดื้อยา ไม่เหมือนกัน ทำให้เกิดการตอบสนองต่อกัญชาไม่เท่ากัน

อีกทั้งปริมาณของกัญชาก็ต้องขึ้นอยู่กับเพศ อายุ ร่างกาย อาการ ระยะของโรค การทนยาหรือดื้อยา แม้กระทั่ง วัน/เวลาก็เป็นอีกปัจจัยที่จะต้องพิจารณาในการประเมินปริมาณสัดส่วน CBD:THC ในกัญชา โดยคำนึงถึงกิจวัตรประจำวันและคุณสมบัติของสารด้วย เช่น สัดส่วนของสาร CBD ที่ใช้อาจจะมากในตอนกลางวันทำให้เกิดผลข้างเคียงจากสาร THC น้อย และไม่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน ส่วนตอนกลางคืนอาจจะใช้สัดส่วนของ THC มากกว่าเพื่อให้ผ่อนคลาย นอนหลับเหมาะกับการพักเพื่อเยียวยาอาการ


ดังนั้นการใช้กัญชาเพื่อการแพทย์จึงเปรียบเหมือนยาเฉพาะส่วนบุคคลที่ต้องถูกออกแบบโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้ป่วย จะเห็นได้ว่าหากเราขยับปริมาณของสัดส่วน CBD:THC โดยการเพิ่มนิดลดหน่อย ผลลัพธ์ก็จะเปลี่ยนไปมากแถมบางสัดส่วนยังมีผลข้างเคียงอีกด้วย

ซึ่งการทดลองใช้กัญชาเพื่อการแพทย์แบบผิดๆ ที่ไม่ได้รับคำแนะนำการใช้ที่ถูกต้อง อาจส่งผลกระทบเกิดความเสียหายต่อสมองและร่างกาย รวมไปถึงชีวิตที่อาจจะต้องสูญเสียได้ 


ที่มา:
1) Review Article: Endocannabinoid System, วิมล พันธุเวทย์
http://ejournals.swu.ac.th/index.php/pharm/article/view/2669/2680
2) Why You Should Add a Little THC to Your CBD Might Surprise You, Anna Wilcox
https://www.green-flower.com/articles/473/why-you-should-add-a-little-thc-to-your-cbd
3) CBD vs THC: The Difference Explained, Aaron Cadena
https://medium.com/cbd-origin/cbd-vs-thc-the-difference-explained-b3cfc1da52f0
4) What’s So Special About the 1:1 CBD:THC Ratio?, Leafwell
https://leafwell.co/blog/whats-so-special-about-the-1-to-1-cbd-to-thc-ratio/
5) THC! CBD! TERPENOIDS! CANNABIS SCIENCE IS GETTING HAIRY, Matt Simon
https://www.wired.com/story/cannabis-science-entourage-effect/
6) How to understand CBD and THC ratios, Weedsmart
https://weedsmart.ca/how-to-understand-cbd-and-thc-ratios/
7) How to interpret the CBD & THC ratio results? - UNDERSTANDING THE CANNABINOIDS SYNERGIES BETWEEN CBD:THC, Alpha Cat
https://www.alpha-cat.org/resources/understand-and-interpret-the-cbd-thc-ratios/